Wet zorg en dwang
De bedsensor en de Wet zorg en dwang
Een bedsensor of deursensor is een vorm van toezicht. Daarmee komt de Wet zorg en dwang in beeld. Is het dan onvrijwillige zorg? Dat hangt af van instemming en verzet. Hier leest u hoe dat zit en wat u vastlegt.
Het korte antwoord
Een bedsensor is toezicht op de bewoner. Stemt de bewoner of de vertegenwoordiger ermee in, en verzet de bewoner zich niet, dan is het vrijwillige zorg. Stemt hij of zij niet in, of verzet de bewoner zich, dan is het onvrijwillige zorg en volgt u het stappenplan van de wet.
Wat zegt de wet?
De Wet zorg en dwang (Wzd) geldt voor mensen met een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie, of een verstandelijke beperking. De wet noemt negen vormen van zorg die onvrijwillig kunnen zijn. Eén daarvan is toezicht houden op de cliënt. Een bedsensor, een bewegingsmelder en een deursensor vallen daaronder.
Onvrijwillig wordt het pas als de cliënt of de vertegenwoordiger er niet mee instemt, of als de cliënt zich ertegen verzet. Het uitgangspunt van de wet is: onvrijwillige zorg alleen als het niet anders kan, om ernstig nadeel te voorkomen, en volgens het stappenplan.
De wettekst staat op wetten.overheid.nl. Uitleg en voorbeelden staan op dwangindezorg.nl.
Vrijwillig of onvrijwillig?
| Situatie | Wat het is | Wat u doet |
|---|---|---|
| De bewoner stemt zelf in | Vrijwillige zorg | Het doel en de toestemming vastleggen in het dossier van de bewoner |
| De bewoner kan dit niet zelf beslissen; de vertegenwoordiger stemt in en de bewoner verzet zich niet | Vrijwillige zorg | De toestemming van de vertegenwoordiger vastleggen en blijven letten op verzet |
| De bewoner of de vertegenwoordiger stemt niet in | Onvrijwillige zorg | Alleen via het stappenplan van de Wzd |
| De bewoner verzet zich, ook al stemde de vertegenwoordiger in | Onvrijwillige zorg | Stappenplan volgen |
Verzet hoeft niet in woorden. Het kan ook uit gedrag blijken, bijvoorbeeld als een bewoner de stekker eruit trekt of de sensor wegdraait. Dat schrijft Zorg voor Beter, dat bedsensoren, bewegingsmelders en leefcirkels tot toezicht op afstand rekent. Vilans schrijft over de bedsensor dat die bij toestemming geen onvrijwillige zorg is.
Waar let de inspectie op?
Het toetsingskader Digitale Zorg van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd noemt de bedsensor, het uitluistersysteem, camera's en leefcirkels als zorg die onvrijwillig kan zijn. De inspectie verwacht een afweging per cliënt en afspraken in het zorgplan. Het kader staat op igj.nl.
In een rapport uit 2024 stelde de inspectie vast dat die afweging bij domotica vaak niet goed was vastgelegd. Daar zit dus het werk: niet in de sensor, maar in het vastleggen.
Wat legt u vast?
- Het doel van de sensor bij deze bewoner.
- Welke sensor, in welke kamer en op welke momenten hij aanstaat.
- Wie toestemming gaf en wanneer.
- Wat een medewerker doet als de melding komt.
- Welke minder ingrijpende mogelijkheden u heeft overwogen.
- Wanneer u de afspraak opnieuw bekijkt.
Hoe het systeem de afweging per bewoner ondersteunt
- Per kamer aan of uit. In Daza Connect zet u een sensor per kamer aan of uit. Hij staat dus alleen aan waar dat is afgesproken.
- Het moment van alarmeren kiezen. Bij de Bedscan bepaalt u zelf wanneer het alarm komt: bij zitten op de rand van het bed, bij uit bed stappen, of pas als de bewoner een aantal minuten uit bed is. Zo kiest u de instelling die het minst ingrijpt.
- Alleen melden. De sensoren van Daza melden dat er iets gebeurt. Ze houden niemand tegen en vergrendelen geen deur.
- Cijfers voor de evaluatie. In het webportaal ziet u hoe vaak en op welke uren er meldingen waren. Dat helpt als u de afspraak opnieuw bekijkt.
Meer over de sensoren zelf leest u op de pagina over de bedsensor in de zorg.
En in de ggz?
In de geestelijke gezondheidszorg geldt niet de Wzd maar de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, met een eigen regeling.